Mar
12

Anne Sütü ve Doğum Sonrası Psikolojisi

 postpartum-150x150

Bir önceki yazımda, annelerden anne sütü arttırıcı tavsiyeler paylaşmıştım, şimdi de kendi deneyim ve görüşlerimi paylaşmak istiyorum.

Anne sütü nelerden etkileniyor?
Anne sütünün oluşumu, aslında kan akımıyla ilgili bir şey. Göğüslerde bulunan süt kanalları, geniş bir damar ağına bağlı ve bu damarlarda ne kadar çok kan dolaşımı olursa o kadar süt olacak demektir. Dolaşımda bulunan kan miktarı, elbetteki süt miktarını da etkileyecektir. Hormonlar, stres, yorgunluk, kan dolaşımını etkileyeceği için doğal olarak süt de azalıp artacaktır. Bebek sütü emdikçe göğüste negatif basınçla kan akımı artar, bu da bebek ne kadar emerse o kadar süt olur demektir, yeterince boşalmayan bir göğüs yeterince de dolmaz. Bunun için bebeğin ememediği durumlarda sütü sağmak, kan akımını tazelemek ve sütün azalmamasını sağlamak adına önemlidir.

Stres ve kaygı anne sütünü nasıl etkiler?

“Annenin bebeğe olan sevgisi sütü coşturur” derler büyüklerimiz, çok doğru !.. Ama annenin kaygı ve stresi de bir o kadar azaltır.  “Sütüm yetecek mi, emdi mi, süt geldi mi, ne yapsam, ne içsem, doğru besliyor muyum, uyudu mu, uyandı mı?” gibi annenin sürekli kaygılı olması sütü ciddi manada azaltabilir. Her annenin sütü eninde sonunda gelecektir, bazen birinci gün bazen ikinci günün sonunda. Bu sırada bebeği aç bırakmamak gerektiğini hatırlatmalıyım. Süt ha geldi ha gelecek, bebek mamaya alışmasın aman mama vermeyelim diye düşünmeyin. Sık sık emzirmeye çalışın, ama baktınız süt henüz yok, formül mamayı verin, bebeği aç bırakmayın, bebek daha gözünü yeni açtığı 2 günlük hayatında hemen mamaya alışıp anne sütünü reddedecek değildir. Aç kalmasın yavrucuk, rahat olun, baştan kendinizi şu şekilde koşullarsanız eminim sütünüz de daha hızlı gelecektir. “ Süt birkaç gün gelmeyebiliyormuş, bu sürede bebek aç kalmaz, gerekirse mama alır, ben de bir yandan bebeği emzirmeye çalışır ve sütün gelmesini beklerim “

Sütüm bolsa iyi anne, sütüm azsa kötü anne miyim?

Ayrıca anne sütünün bolluğu, iyi anne, yeterli anne, kutsal anne gibi anlamlar da taşımaz. Annelerde “Sütüm yok diye kötü anneyim, yetersiz anneyim, daha baştan beceremedim” gibi bilişsel çarpıtmalar oldukça sık görülüyor.

Doğumdan hemen sonra bazen sütün gelmesi gecikir, bu normal doğumda da sezaryen doğumda da böyle olabilir. Doğum gibi büyük bir eylemden sonra bedenin toparlanması biraz vakit alır, normal doğum sonrası çok daha kolay toparlanabilir.
Anne doğum sonrası hastane odasına getirildiğinde bol bol su içmelidir, eğer psikolojisi iyiyse, gergin değilse ve rahatsa beden daha rahat gevşer ve süt de daha bol olur.

Sütüm yetiyor mu?

Buna bırakın çocuk doktorunuz karar versin, kilo kontrolleri yetip yetmeyeceğini söyleyecektir 🙂 Beklenen kiloya ulaşmışsa süt yetiyor demektir.

Beynimizin “süt üret ! “ emri
Doğum esnasında bebeği görünce beynimizin “süt üret !” emri daha hızlı gelir. Bu yüzden normal doğum ya da epiduralde bebeğini görüp mutluluk gözyaşları dökmenin süte olumlu bir katkısı olacaktır . Benim kendi tecrübemde, epidural anesteziyle girdiğim doğumda maalesef anestezi doktorum, doktor olduğum için çok stres yapabileceğimi düşünerek, istememe rağmen bana bir sakinleştirici yapmıştı. Oysa kendimi rahat hissediyordum. Bebeğim dünyaya gelip de sesini duyduğumda sarhoş gibiydim, o duygu anını sakinleştiricinin etkisiyle yeterince yaşayamadım. Odaya getirildikten sonra 2 saat sakinleştiricinin etkisi geçmedi, bebeğimi kucağıma verdiklerinde başım dönüyordu ve onu sıkı sıkı tutamamıştım, bu biraz olumsuz bir deneyim oldu ama Allahtan 2 saat sonra sakinleştiricinin etkisi geçti de, süt olmayan göğüslerime sıkı sıkı yapışan yavrumu kucağıma alabildim. Evet, 2 gün boyunca süt çok çok az geldi, ama sabırla, meme başları yara olsa da emzirmeye devam ettim..2. günün sonunda sütün “lık-lık” sesleri duyulmaya başlamıştı.

Loğusaya tam destek !

Loğusalık döneminde anne için büyüklerden ve eşten ciddi destek gerekiyor. Geleneklerimizde loğusa kadın 40’ı çıkana kadar bir odada yalnız bile bırakılmaz. Bu  kısmen iyi bir şey, hormonal çekilme yaşanan loğusalık döneminde bizim psikiyatride “Postportum blues” , yani doğum sonrası hüzün dediğimiz, annenin 10-15 gün süren duygu dalgalanım hali sıklıkla görülebiliyor. Anne bu dönemde eleştirilere karşı aşırı tepkili, hassas, kırılgan, alıngan, ağlamaklı, sulugöz bir hale gelir,  kendini bebeğine yabancı bile hissedebilir, bu dediğim gibi hormonal çekilmeye bağlı bir şey. Kimileri bu durumdan çok etkilenirken, kimileri de hiç etkilenmez. Bu şuna benziyor, kadınlarda premenstrual sendrom (adet öncesi sendromu) dediğimiz, adet öncesi hormonların yükselmesine bağlı, öfke, sinirlilik, ağlama krizleri, gerginlik gibi şikayetler olabilir, ama bazı kadınlar bu durumdan hiç etkilenmezler. İşte doğum sonrası hüzün ya da durum ilerlerse doğum sonrası depresyon , her kadında görülmeyebiliyor. Görüldüğü durumda, kişi bir de yalnız kalırsa, şikayetleri daha da artabilir. Ama dikkat ederseniz, paragrafın başında kısmen iyi bir şey dedim. Bazen de sürekli ebeveynlerle bir arada olmak loğusayı bunaltabilir, büyüklerimiz, şöyle yap böyle yap, şu şöyle bu böyle dedikçe gerginlik artabilir. Bunların önüne geçmek için loğusanın hava alması, kış bile olsa dört duvar arasından çıkıp bebeğiyle birlikte ya da yalnız bir yürüyüşe çıkması, markete vs. gitmesi çok iyi olacaktır.

Psikolojik belirtiler ciddiyet kazanır ve başa çıkılmaz hale gelirse bu dönemde mutlaka psikiyatriden destek almak gerekir.

Biraz uyku lütfen !

Yenidoğan döneminde, annenin zaman zaman bebeği büyüklerine ya da eşine bırakıp başka bir odada gidip özellikle gündüz 2 saat kadar uyuması, süte de anneye de bebeğe de çok iyi gelecektir. Kendi tecrübemden hatırlıyorum,  bebekle aynı odadayken, uyudu mu , ses mi çıkardı, ne yaptı diye, o uyurken bile doğru dürüst uyuyamıyordum. Bunun için bebeğin olmadığı odada, bebeği anneme ve eşime emanet edip bir-iki saat uyumak çok iyi geliyordu.

Emzirmek bana kilo verdiriyordu !
Her emzirmeden sonra sanki tansiyonum düşüyor, başım dönüyordu ve çok acıkıyordum, 69 kg ile hamileliğe başlayan ben 83 kilo ile doğuma girdim, hastaneden 2. günün gecesinde eve döndüğümüzde 77 kiloydum, 1 hafta sonra 72, bir hafta daha sonra da 68 kiloya inmiştim. Bu hızlı kilo düşüşüne ben de inanamadım, galiba anne sütü bende acayip kalori yakıyordu. Bunun için başım dönüyor, kendimi aç hissediyordum. İlk 6 ay boyunca ömrümde yemediğim kadar yemek ve tatlı yedim, kilom ise 68 civarı seyretti hep..6-9 aylarda ise anne sütü iyice azaldığında, yemeye alıştığım tempoya devam ettiğim için hızla 2-3 kilo aldım, çünkü anladım ki artık anne sütü kilo verdirmiyordu.

Anne sütü bende ne zaman artıyordu ?

Gündüz birkaç saat uyuduğumda, bol su içtiğimde ve öğün atlamadığımda artıyordu. Bunun dışında, hurma, incir, humana stil tea, kimyonlu rezene çayı, komposto, sütlü tatlı, süt ve bol su tüketmeye çalışıyordum. Hurma ve incir özellikle bebeğe geçecek vitamin ve mineraller açısından çok zengin şiddetle tavsiye ederim, bir de bol protein ihtiyacınız olduğundan et-balık-tavuk , süt ürünlerini ihmal etmeyin. Bebeğe bol c vitamini geçmesi için de taze sebze meyve tüketmeye çalışın

Peki ya sonrası?

O dönemler sütüm iyiydi ama bebeğimde 2. ayda reflü başladı ve içtiğini kusuyordu. Emzirme sonrası ağız dolusu sütü yere boşalttığını hatırlıyorum. Bu nedenle bebeğim 6 aylık olana dek emzirmeden hemen sonra sarsmadan ana kucağına koyuyor ve 15 dakika yerinden kıpırdatmamaya çalışıyordum ki içtiklerini kusmasın. Buna rağmen kusmaları oluyordu ve 2-3. aylarda kilo alımı yeterli olmadı. Bir ara reflü için 15 gün ilaç kullandık. Sonra çok şükür zamanla kusmaları azaldı ve 7 aylıkken bitti. Hiç bitmeyecek sanıyordum, ek gıdaya geçtiğimde her yer meyveli kusmuklarla dolmaya başlamıştı 🙂

 

Dr.Rabia N. Y.

 

 

*Yazılarımın telif hakları saklı olup kaynak ve yazar gösterilmeden kopyalayıp yapıştırmak suretiyle yayınlanması durumunda telif hakları gereği hukuki müracaatlar yapılacaktır

 

Mar
12

Anne sütünü arttırmak

 anne sütü

Anne adayları ve süt vermekte olanlar için, İnstagram annelerine sordum, sizin bizzat sütünüzü arttırdığını gördüğünüz besinler/yöntemler nelerdi diye, Neler mi söylediler? İşte burada 😉 Hepsine ayrı ayrı teşekkür ederim  😉

Nurgül Bahar (nrglbhr) : Umredeyken zemzemin çok iyi geldiğini sütünün çok bollaştığını, 1,5 yaşındaki oğlunun başka bir şey yemeden o dönemde anne sütüyle yetindiğini paylaştı

 

Tuğba Özalp (tugba_ozalp): Bulgur, dereotu ve soğandan fayda gördüğünü belirtti 

Banu Bulut Doğan (derinom): Ayran, cacık ve bulgurun çok işe yaradığını söyledi

 

Kübra Acun Ergün (cydryyn): İnciri şekersiz şekilde sütte kaynatıp, incirini yeyip sütünü içmenin çok iyi geldiğini paylaştı 

Ela’nın annesi (kocaynak): İncir suyu ve tahin helvasından fayda gördüğünü belirtti

Melis Esma Eroğlu (mlsozmers): İnciri kaynatıp hem suyunu içip hem o incirleri yediğini, ayrıca kuru incirden de fayda gördüğünü, bebeği biraz büyüdükten sonra soğanın da iyi geldiğini paylaştı

 

Çiğdem Kartal (cigdemkartal): Tahin helvası, hurma ve dereotundan fayda gördüğünü ama öncelikle bol bol su içtiğini, sağlıklı ve düzenli beslendiğini ve gün içinde dinlenmeye çalıştığını, sütünün bol olduğunu ve hatta süt kardeşi bile yaptıklarını söyledi

 

Zeynep Duman (zeynepduman) : Boza, rezene ve kuru incirden fayda gördüğünü söyledi

 

Yeliz Horoz (ylzhrzz): Doğumdan sonra iştahım çok kapalıydı, kırk gün kadar böyle oldu. Ama sonra öyle bir yemeye başladım ki, tatlıyla pek arası olmayan ben hayatımın toplamında yemediğim tatlıyı yedim diyebilirim. Çok enteresan bir dönem gerçekten. Yeryemez süt oluştuğunu hissettiğim ve ağrı yapacak kadar fazla süt yapan şeyler bende şerbetli tatlılardı, mayalı şeyler, hamur işleri keza aynı şekilde..Meyve suyu ki hayatımda sevmem, litrelerce içmiştim. Bunları belki büyükleriniz de söylüyordur ve sizde hııı yiyim de yüz kilo oluyum gibi bir tepki veriyor olabilirsiniz, bünyeden bünyeye değişir tabi ama benim tecrübem sadece anne sütüyle ilk altı ay bebeğini besleyen ve gerçekten kendini süt vermeye adayan bir anne dünyanın yemeğini tatlısını da yese kilo almaz hatta verir 😉  Bende böyle oldu ki normalde kolay kilo alan bir insanım. Vücudunuzun sinyallerini iyi algılayın bence. İştahınız açıksa süt verme döneminde buna ihtiyacınız var demektir. Oğlum etkin şekilde ek gıda almaya başladığı zaman benim iştahım kapandı, şimdi bir yaşında, neredeyse normal iştahıma dönmüş gibiyim. Ne yazık ki çok belli gıda tavsiyesinde bulunmadım çünkü belli süt kesen gıdalar dışında her yenilip içilenin faydası olduğunu gördüm, yukarıda yazdıklarımın ekstra faydası olurdu, ihtiyacınız olanı yiyin 🙂

 

Derya Kaplan Şahin (deryakaplansahin) Dereotu bol bol yedim ve süt içtim, özellikle süt içince taşıyordu sütler ve tabii bol su

 

Sümeyra Sağlam (fztess) : Balık, balkabağı, bulgur pilavı ve tabi çok su içtiğim günle az su içtiğim gün ciddi fark ediyor. Bunlarla beraber humana çok fark ettiriyor ve pratik. Bir de dereotu ve taze yeşil soğan çok arttırıyor ama bende de bebekte de gaz yapıyor ;(

Sedef Gökhan (sdf_gokhan): Kuru incir ve vişne kompostosu acayip süt yapıyor 🙂

Kamuran Müzeyyen Çeri (kamuranmuzeyyen) :Kayısı kompostosu acayip süt yapıyordu bana da, incir yine aynı şekilde. Balık, soğanla beraber, zaten soğan çok güzel süt yapar ama koku meselesi olunca pek yenmiyor, işte balığın yanında falan gider. Zaten haftada iki defa balık yemeniz gerekir bebeğiniz sizden vitamin alacak haliyle. Hala da balığı hayatımdan çıkarmadım çok şükür. Bir de her yemeğin arkasına mutlaka bol su için, göreceksiniz nasıl süt olacak Allah’ın izniyle, bir de ben her sabah kalktığımda mutlaka 2 bardak süt içerdim, yararını da gördüm çok şükür. Bir de süt çayları oluyor kimyonlu rezene çayı, her gün için 😉

 

Büşra Ersoy Özbek (busraersoyozbek) : Kompostalar, hurmalar, irmik helvaları ve dereotu, hepsini denedim ama olmayınca olmuyor 🙁  Bana bunların hepsinin hediyesi 5 kilocuk olmuştu

 

Yeşil Salata (yesilsalata): Ben hurma ve maden suyunun çok faydasını gördüm, soğan da artırıyor ama çok gaz yaptı bebişe, elma ve bulgurlu yiyeceklerin de çok faydasını gördüm

 

Nermin (nrmnorgun): Şekerli açık çay ve kremalı bisküvi 🙂 Ama gerçekten olmayınca olmuyor

Nur (nuur): Ben hurmanın çok faydasını gördüm..Gereksiz tatlıları sırf süt yapıyor dediler diye abartarak tüketmedim.

Çimenberhaneylül (cimenberhaneylul): Boza ve bulgur birebir

 Aslı Önal (aslim82) Kefir hamileler için çok çok faydalı..Emzirme döneminde bebeğe çok yarıyor

 

Feyza Elif (feyzaneva) Tavuk veya sade dondurma yediğim günlerde aşırı sütüm oluyordu. Hmm bir de bulgur

 

Gülsüm (gulsumpyrzufuk): Humana süt çayı, su ve süt arkadaşlar, bir de öğün atlamayın derim. Hamur işi makarna pilavdan az tüketerek tabi 🙂

Masal perisinin annesi (sedrassnmz): Sütlaç ve dereotu sütümü çok arttırmıştı. Hep bulgur dediler ama kızıma çok gaz yaptı

 Ayşegül (aylizim): Ben çok dikkat etmedim yetiklerime, çok öğün de atladım.. Halen de dikkatsiz ve iştahsızım maalesef.. Şükürler olsun 9 aydır emziriyorum..Bence çok su içmek ve sık sık emzirmek kesinlikle süt yapıyor

 Müge Zehra Sarıpınar Aslan: (mgbrn): 3 tane kabuk tarçın, 3 kök zencefil, 3 kök havlıcan, 2 kök zerdeçal, 6-7 tane karanfil, 5-6 tane top yenibahar, yarım muskat rendesi, hepsi 2 lt su içinde 45 dk kaynatılıp ocaktan alır almaz süzülecek. Süzüldükten sonra isteğe bağlı olarak 3-4 yemek kaşığı şeker eklenip gün içinde sıcak sıcak içilecek 🙂 İsmi kaynar süt çayı

Zeynep (kucukkiz) : Amerika’da yaşayanlar için natural food store’larda , organik ve vegan fenugreek (çemen otu) kapsülleri oluyor, ben onu kullanmıştım, gerçekten süper etkiliydi. Yanına da bol su, salata ve dereotu tabii. Ha evet bir de uykusuz gecelerde moraller enerjiler yüksek olsun diye kaşık kaşık nutella

Instagram: @doktor.rabia

Instagram

Son Yazılar

Son Yorumlar

  • esra

    05 Mayıs 2016 |

    Merhaba Anne sütünü arttırmak için naturpy milk tea kullanablirsiniz arkadaşlar ben kullanıyorum gayet memnunum ekstra bitki vs uğraşmak istemeyenler kullanabilir. Doktorum tavsiye etti kullandım fiyatıda uygun internetten bulabilirsiniz.

    Esra Can

  • Kubra

    10 Nisan 2016 |

    Slm bnm kızim 4.aya kadar çok güzel emdi birde emmeyi bıraktı..Mamala besledik ama 30ml yada 60 ml den fazla içmiyor mamayi.. smdi kızım 7 aylik ama ek gidayida hiç sevmiyor yemek istemiyor birşeyi aksama kadar parmağını emiyor 4.ayindan snra 400 yada 200 gr sadece aliyor..ve hala maması 30ml ve 60 ml içiyor çok zayif fff yardım edin

  • sümeyra

    02 Nisan 2016 |

    Rabia hanım çok teşekkürler gerçekten müthişş tarifleriniz var, Allah razı olsun bizlere bu şekilde yardımcı oldunuzz 😉

  • Hicret

    28 Temmuz 2015 |

    Merhaba yumurta sarısı tam haslanmalımı yoksa cıvıkmı olmalı hangisi daha iyi.tam haslamayınca benim oğlum hemen çıkarıyo

  • hicret

    14 Mayıs 2015 |

    Peyniri doğrayıp suya bırakın geceden tuzu gider ben öyle yapuıyorum